Nieruchomości bez tajemnic

Czy roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu się przedawnia?

Angelika Czubacka-Pędzisz 21 lutego 2013

Pojęcie służebności przesyłu zostało wprowadzone  do Kodeksu cywilnego z dniem 3 sierpnia 2008 r.. W związku z tym służebność przesyłu to stosunkowo młoda instytucja w prawie polskim.

Uzasadnia to dość powszechną niewiedzę w tym przedmiocie. Bardzo często spotykam się z praktyczną nieznajomością nie tylko zastosowania tych przepisów prawa ale także z ogólną niewiedzą co do tego jakie uprawnienia przysługują uprawnionym z tego tytułu.

Służebność przesyłu jest to ograniczone prawo rzeczowe uregulowane w art.  art 3051 do 305   Kodeksu cywilnego.

Służebnością przesyłu można obciążyć nieruchomość gruntową, budynkową lub lokalową (art. 46 § 1 w zw. z art. 49 § 1 k.c.), na której są lub mają być posadowione urządzenia przesyłowe przedsiębiorcy.

Podmiotem, na rzecz którego może być ustanowiona służebność przesyłu, jest zawsze przedsiębiorca. Przedmiotem działalności takiego przedsiębiorcy powinna być działalność związana z wykorzystaniem urządzeń przesyłowych, stąd też pojawiło się pojęcie „przedsiębiorcy przesyłowego”.

Ustanowienie służebności przesyłu jest możliwe tylko na rzecz takiego przedsiębiorcy, który jest właścicielem urządzeń przesyłowych.

Oznacza to, że służebność przesyłu może mieć zastosowanie zarówno do takich stanów faktycznych, gdy urządzenia przesyłowe już istnieją, jak również gdy przedsiębiorca urządzenia te zamierza dopiero wybudować w przyszłości.

Podmiotem, który może ustanowić służebność przesyłu, jest natomiast właściciel  bądź użytkownik wieczysty nieruchomości, na której urządzenia przesyłowe są lub mają być posadowione w przyszłości.

Treścią służebności przesyłu jest korzystanie przez przedsiębiorcę w oznaczonym zakresie z cudzej nieruchomości (nieruchomości obciążonej), tj. w zakresie niezbędnym do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania jego urządzeń przesyłowych.

Zauważyłam, iż dość powszechną praktyką swego czasu było podnoszenie przez przedsiębiorców ( a w zasadzie przez ich pełnomocników) zarzutu przedawnienia  roszczenia o ustanowienie służebności przesyłu.

Zarzut taki był i jest, i jak się okazuje również będzie, chybiony wobec jednoznacznego i bardzo trafnego stanowiska Sądu Najwyższego w tym przedmiocie.

Sąd Najwyższy w uchwale  z dnia 20.02.2013r, sygn. akt: III CZP 101/12 stwierdził, iż brak jest racjonalnych powodów przesądzając o tym, aby uznać, iż roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu ulega przedawnieniu .

Roszczenie o zawarcie umowy o ustanowienie służebności przesyłu powstaje natomiast z datą obciążenia nieruchomości.

Kolejnym uprawnieniem właściciela nieruchomości jest żądanie zapłaty lub zasądzenia właściwego jednorazowego wynagrodzenia za sam fakt ustanowienia służebności przesyłu.

W postępowaniach sądowych kwotę takiego jednorazowego wynagrodzenia określają w opiniach biegli sądowi.

 

{ 6 komentarzy… przeczytaj je poniżej dodaj jeden komentarz }

Piotr Luty 21, 2013 o 22:13

Bardzo się cieszę, że postanowiłyście Panie napisać o służebności przesyłu, rzeczywiście fachowa wiedza w tym zakresie nie jest powszechna, a sprawa ta dotyczy wielu wspólnot mieszkaniowych. Dziś w moim blogu pisała przedstawiciel wspólnoty odnośnie możliwości ustanowienia służebności przesyłu dla przyłączy. To ciekawy temat pod kątem odpłatności za ustanowienie takiej służebności – zdania na ten temat są podzielone.

Odpowiedz

Adik Marzec 9, 2013 o 11:55

Witam
Mam pytanie czy jakoś przedsiębiorce można uznać gminę która jest właścicielem sieci wodociągowej, która z kolei przechodzi przez moją nieruchomości?

Odpowiedz

Sebastian Marzec 10, 2013 o 17:06

Wydaje mi się jednak, że art. 305_1 do 305_4 kc wyraźnie wskazują podmiot, który może ustanowić służebność przesyłu i jest nim wyłącznie właściciel nieruchomości. Przepisy powyższe nie będą miały zastosowania w stosunku do władanie gruntem przez użytkownika wieczystego. Jeśli się mylę to proszę o wyjaśnienie.

Odpowiedz

Zygmunt Marzec 12, 2013 o 18:09

-”W postępowaniach sądowych kwotę takiego jednorazowego wynagrodzenia określają w opiniach biegli sądowi”.- Kto i kiedy nadał uprawnienia biegłym sądowym do określania wysokości wynagrodzenia ? Przecież to są tylko rzeczoznawcy majątkowi, a zakres ich uprawnień zawarty jest w uogn.
-”Roszczenie o zawarcie umowy o ustanowienie służebności przesyłu powstaje natomiast z datą obciążenia nieruchomości”.- Wydawać by się mogło, że z datą posadowienia urządzeń na nieruchomości. Data obciążenia nieruchomości pokrywa się z datą ustanowienia prawa. Głowy nie dam, bo …… bo nie.

Odpowiedz

Angelika Marzec 13, 2013 o 07:26

Ustosunkowując się do Pana wątpliwości stwierdzam, iż:
1. Odnosząc się do zdania „W postępowaniach sądowych kwotę takiego jednorazowego wynagrodzenia określają w opiniach biegli sądowi” jest ono jak najbardziej trafne, ponieważ kwota taka jest zawsze wskazywana przez biegłego w opinii. Sąd ani tym bardziej strona nie posiadają wiadomości specjalnych umożliwiających im dokładne wyliczenie wysokości takiego wynagrodzenia. Strona oczywiście w pozwie wnioskuje o zasądzenie określonej kwoty aczkolwiek w sprawie o ustanowienie służebności przesyłu oraz o ustalenie jednorazowego wynagrodzenia musi się wypowiedzieć biegły, którego opinia stanowi dowód w sprawie. Oczywiście Sąd nie jest opinią związany, jednakże nie spotkałam się z sytuacją w której Sąd zasądziłby wynagrodzenie w innej wysokości niż ta, która wynika z opinii biegłego.
2.”Roszczenie o zawarcie umowy o ustanowienie służebności przesyłu powstaje natomiast z datą obciążenia nieruchomości”- data obciążenia nieruchomości jest datą posadowienia na niej urządzeń przesyłowych.

Odpowiedz

Zygmunt Marzec 13, 2013 o 12:42

Pani Angeliko. Dowodem w sprawie mogą być opinie sporządzone przez osoby uprawnione. To sąd przede i nade wszystko ma obowiązek brać pod uwagę. Nie znajduję z czego wynikają uprawnienia biegłych do określania wynagrodzeń. Jasne jest, że może wycenić nieruchomość jako przedmiot prawa, ale na tym zgodnie z uogn kończy się rola biegłego ( w takich przypadkach). Znane są mi tylko dwa podmioty, które ustawa uprawnia do ustalania (określania wysokości) wynagrodzeń. Pierwszym jest właściciel, drugim właściwy organ. Stosowanie innych zasad, co prawda zgodne z jedyną słuszną linią partii, to jednak czas by to się zmieniło.
-”tym bardziej strona nie posiadają wiadomości specjalnych”- pozostawię bez komentarza. Jeśli mowa byłaby o sądzie, to ma on możliwość dokształcania w tym zakresie, jeśli chce wyrokować. Rola biegłego została, za czasów „poprzedniej epoki”, przez sądy podniesiona do pozycji decydenta z jednoczesnym, nie mającym oparcia w przepisach prawa, rozszerzeniem zakresu jego uprawnień.
-”Służebnością przesyłu można obciążyć”- samo posadowienie urządzeń nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że nieruchomość została obciążona, gdyż nic z tego nie wynika prócz faktu posadowienia urządzeń. hm ? Można je w każdej chwili zdemontować (art. 222 kc). Obciążenie nieruchomości następuje w momencie ustanowienia prawa.
-”iż brak jest racjonalnych powodów przesądzając o tym, aby uznać, iż roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu ulega przedawnieniu” – Sąd sądem, a w katalogu roszczeń, które nie ulegają przedawnieniu, roszczenie o ustanowienie służebności, lokaty nie zajmuje. Przedawnienie roszczenia związanego z działalnością następuje po latach trzech, a dla osób indywidualnych po latach dziesięciu. Toby oznaczało, że przedsiębiorca może wystąpić z takim roszczeniem do trzech lat po posadowieniu urządzeń, zaś właściciel nieruchomości do lat dziesięciu. Jako, że inicjatywą w tym zakresie winny wykazywać się przedsiębiorstwa przesyłowe, naszym, ustawodawców celem, było zmobilizowanie do podejmowania działań zmierzających do uzyskania praw do nieruchomości przez pp w jak najkrótszym czasie. Przedawnienie nie powoduje wygaśniecie roszczenia, a jedynie możliwość uchylenia się przez właściciela nieruchomości od spełnienia świadczenia. Przedawnione roszczenie nie może być zatem przymusowo wyegzekwowane. Pp nie dopełniając obowiązku uzyskania praw do nieruchomości, z której korzystają, narażają się na skutki wynikające z kc. Zawsze mogą przecież zawrzeć umowę ustanawiającą tą służebność, ale to już na zasadach partnerskich, uwzględniających jednak zdanie właściciela nieruchomości.
Jak Pani uważa, jakie to są te wiadomości specjalne umożliwiające dokładne wyliczenie wysokości takiego wynagrodzenia. Moim zdaniem te wiadomości posiada każdy „chłopek roztropek”, ponieważ ustawodawca nie określił jednoznacznie sposobu dokonywania tych wyliczeń. Ma zastosowanie matematyka, liczenie pieniążków, a to każdy ma w małym paluszku.

Odpowiedz

Zostaw Komentarz

Poprzedni wpis:

Kolejny wpis: